Osteoporoza to choroba metaboliczna kości, która przez długi czas może rozwijać się bezobjawowo. Jej istotą jest zmniejszenie gęstości mineralnej kości, co prowadzi do ich osłabienia i zwiększonego ryzyka złamań, nawet przy niewielkich urazach. Szacuje się, że w Polsce problem osteoporozy dotyczy co trzeciej kobiety po 50. roku życia i co piątego mężczyzny po 60. roku życia.
Wczesne rozpoznanie choroby oraz odpowiednie leczenie pozwalają znacząco zmniejszyć ryzyko złamań i poprawić jakość życia pacjentów.
Kto jest najbardziej narażony?
Czynniki zwiększające ryzyko osteoporozy to m.in.:
- wiek powyżej 50 lat,
- płeć żeńska (zwłaszcza po menopauzie),
- niedobór wapnia i witaminy D,
- brak aktywności fizycznej,
- niska masa ciała (BMI < 18,5),
- palenie papierosów i nadużywanie alkoholu,
- przyjmowanie niektórych leków (np. glikokortykosteroidów),
- choroby przewlekłe (reumatyczne, endokrynologiczne, przewodu pokarmowego),
- występowanie osteoporozy lub złamań osteoporotycznych w rodzinie.
Jakie objawy mogą sugerować osteoporozę?
Osteoporoza jest często nazywana „cichym złodziejem kości”, ponieważ przez wiele lat nie daje wyraźnych objawów. Pierwszym sygnałem bywa dopiero złamanie kości – np. nadgarstka, szyjki kości udowej lub kręgu.
Objawy, które mogą sugerować osteoporozę:
- obniżenie wzrostu (nawet o kilka centymetrów),
- garbienie się, zaokrąglenie pleców,
- przewlekłe bóle kręgosłupa,
- łatwe męczenie się przy dłuższym staniu lub chodzeniu,
- złamania przy niewielkim urazie (np. przy potknięciu lub upadku z wysokości własnego ciała).
Warto zwrócić uwagę na te sygnały, zwłaszcza u osób starszych lub z czynnikami ryzyka.
Jak diagnozuje się osteoporozę?
Podstawowym badaniem diagnostycznym jest densytometria (DEXA) – czyli pomiar gęstości mineralnej kości, najczęściej w odcinku lędźwiowym kręgosłupa i szyjce kości udowej.
W ramach POZ lekarz może:
- zebrać wywiad i przeprowadzić wstępną ocenę ryzyka,
- zlecić badania laboratoryjne (wapń, fosfor, witamina D, PTH),
- skierować pacjenta na badanie densytometryczne (w ramach programów profilaktycznych lub komercyjnie),
- wystawić e‑skierowanie do poradni specjalistycznej.
W niektórych przypadkach konieczna jest również diagnostyka różnicowa – np. w kierunku chorób endokrynologicznych, nowotworowych lub reumatycznych.
Jak leczy się osteoporozę?
Leczenie osteoporozy jest długoterminowe i obejmuje:
- Leczenie farmakologiczne – m.in. bisfosfoniany, denosumab, raloksyfen, preparaty wapnia i witaminy D3.
- Zmianę stylu życia – dieta bogata w wapń (produkty mleczne, rośliny strączkowe, zielone warzywa), regularna aktywność fizyczna (np. nordic walking, ćwiczenia równoważne, gimnastyka),
- Profilaktykę upadków – dostosowanie otoczenia, korekcja wad wzroku, leczenie zaburzeń równowagi.
- Stałą kontrolę lekarską – monitorowanie efektów leczenia, ocena ryzyka złamań, modyfikacja terapii.
W leczeniu bardzo ważna jest regularność i współpraca pacjenta z lekarzem – zarówno w zakresie przyjmowania leków, jak i przestrzegania zaleceń dotyczących stylu życia.
Profilaktyka – czy można zapobiec osteoporozie?
Tak – wiele przypadków osteoporozy można opóźnić lub całkowicie uniknąć dzięki:
- aktywności fizycznej już od młodego wieku,
- diecie bogatej w wapń i witaminę D,
- unikaniu używek (alkohol, papierosy),
- regularnym badaniom kontrolnym po 50. roku życia,
- wykonywaniu densytometrii u osób z grupy ryzyka.
Skorzystaj z porady lekarza
Jeśli zauważasz u siebie lub bliskiej osoby objawy osteoporozy, miałeś/-aś złamanie przy niewielkim urazie lub chcesz ocenić ryzyko choroby – skonsultuj się z lekarzem rodzinnym.
W naszej poradni POZ zapewniamy:
- ocenę czynników ryzyka,
- diagnostykę w kierunku osteoporozy,
- prowadzenie leczenia przewlekłego,
- wystawianie e‑recept i skierowań na badania specjalistyczne.
NZOZ Kolejarz – Łuków
Aleje Tadeusza Kościuszki 50A, 21-400 Łuków
tel. 25 798 99 12, 25 798 99 46